Historia parafii

Historia parafii rzymskokatolickiej w Wołczynie


1261 - Wołczyn otrzymuje od księcia Henryka III z Wrocławia prawa miejskie. Z ich treści wynika możliwość istnienia już kościoła katolickiego.
1383 - W dawnych aktach, znajdujących się w archiwum Archidiecezji Wrocławskiej, istnieje wzmianka, że 8 kwietnia 1383 r. duchowny katolicki Piotr (Mikołaj) Sendechen zakupił czynsz (dzierżawę) na dobrach Roszkowic i Sierosławic.

1410 - Książę oleśnicki Konrad Biały Młodszy potwierdza zmiany właścicieli Wołczyna. W dokumencie istnieje wzmianka o istnieniu kościółka „ad B. Mariam Virginem” (św. Barbary).

1500 - Przy Zaułku Wrocławskim (róg obecnie ul. Kościelnej i ul. Namysłowskiej) istnieje od ponad 300 lat mało widoczny kościółek drewniany pw. św. Barbary z drewnianą wieżyczką i jednym dzwonem. Często spalony, lecz ponownie odbudowany stał tam do pożaru w 1588 r. Wcześniej, w 1564 r. został przejęty przez protestantów ewangelików (księdzem ewangelickim był wówczas Adam Pockwitz).

1536 - Po śmierci katolickiego księcia Karola I z Oleśnicy reformacja przechodzi na teren Wołczyna. Ewangelicy wołczyńscy początkowo chodzą do kościoła w Brzezinkach. Przejście tutejszych katolików na wyznanie protestancko-ewangelickie odbywało się stopniowo. W ówczesnych czasach o religii poddanych w danym księstwie decydowała zasada uchwalona w 1555 r. w Augsburgu przez stany katolickie i protestanckie - „Cuius regio, eius religia”. Kościół w Wołczynie stał się ewangelicki dopiero w 1564 r., kiedy to wdowa po katolickim właścicielu Wołczyna, Dorota z Pasadowskich, z domu Nawoy, wyszła za mąż za protestanckiego właściciela ziemskiego Pawła von Studnitz zwanego też Gierałtowskim. Około 1591 r. ksiądz ewangelicki Daniel Gregorovicus wprowadza w Gierałcicach przemienne nabożeństwa ewangelickie i katolickie.

1564 - Parafię wołczyńską opuszcza ostatni ksiądz katolicki i przechodzi do Rożnowa. Do roku 1851 katolicy z Wołczyna nie mają własnego kościoła.

1798 - Książę biskup wrocławski w dniu 15 lutego 1798 r. za 1000 talarów kupuje w Wołczynie pierwszą działkę z domem przy placu Zamkowym (obecnie plac Partyzantów) od właściciela Wołczyna Augusta Leopolda z Pasadowskich. Jest to budynek przyszłej Katolickiej Szkoły Rodzinnej, otwartej w dniu 6 lutego 1855 r. dla dzieci katolickich z Wołczyna i okolic.

1847 - Mała grupa miejscowych katolików, w zależności od miejsca zamieszkania, uczęszcza do kościołów w: Bogacicy, Włochach lub Świniarach Wielkich. Do tej grupy zalicza się również właściciel zajazdu pocztowego w Ligocie Wołczyńskiej Luis Villain, katolicki potomek francuskiego żołnierza napoleońskiego z roku 1807-1808. Villain był pocztomistrzem na trasach:
Brzeg-Namysłów-Wołczyn-Byczyna, Wołczyn-Byczyna i Wrocław-Oleśnica-Wołczyn-Kluczbork. Dzięki staraniom naczelnika poczty L.Villaina katolicy kupują w Ligocie Wołczyńskiej pod numerem 20 dom wraz z budynkami z przeznaczeniem na salkę modlitewną-kapliczkę. Koszty zakupu, wynoszące 2500 talarów, pokrywa wrocławski książę-biskup Melchior (zakupu dokonano w 1846 r.). Miejscowi katolicy dokupili jeszcze działkę nr 95 za 595 talarów. Nie ma danych, że była to oberża. W budynku piętrowym na działce nr 20 na piętrze mieściła się salka modlitewna i sala lekcyjna. Na parterze mieszkał ksiądz katolicki i kantor organista nauczyciel. Pierwszym księdzem był tam kurat (senior) Henryk Kienel.

1850 - Jakub Spiegel z Rychtala montuje w tej salce organy.

1851 - 18 sierpnia 1851 r. następuje poświęcenie w/w kapliczki przez księdza katolickiego z dekanatu z Bogacicy Funke (imienia brak). Ksiądz Funke był też inspektorem szkolnym powiatu kluczborskiego. 31 sierpnia 1851 r. przybywa na stałe do Wołczyna ksiądz katolicki, wspominany wyżej, kurat (senior) Henryk Kienel (zmarł 7 grudnia 1852 r.). Pocztmistrz Luis Villain i właściciel zajazdu Józef Jakisz z Wołczyna są pierwszymi przewodniczącymi Rady Kościelnej, wybranej w 1851 r. Z tego roku też pochodzi piękna pieczęć kościoła katolickiego. Istniejące oryginalne dokumenty nic nie wspominają o specjalnych zasługach L. Villaina. Dokładniejsze informacje można będzie uzyskać po odzyskaniu odręcznie pisanej gotykiem kroniki kościoła katolickiego w Wołczynie pisanej od 1867 do 1947 r. Odzyskać należałoby też książkę historię parafii katolickiej Wołczyna pt. „Chronik der katholischen Kirchengemeinde Konstadt” z 1875 r., autorstwa Petera A. Do parafii katolickiej Wołczyna należą od 1851 r. katolicy z następujących miejscowości: Wołczyn, Ligota Wołczyńska, Brynica, Wąsice Wieś, Wąsice Nowe, Gierałcice, Zabagne (Gierałcice Małe), Brzezinki, Unieszów, Skałągi, Kolonia Skałąska, Ligota Mała.

1851 - W powstałej parafii katolickiej jest razem ok. 400 katolików. Po 287-letniej przerwie znów odprawiane są nabożeństwa katolickie w poświęconej kapliczce - salce modlitewnej w Ligocie Wołczyńskiej. Oto krótka informacja o ówczesnym duszpasterzu. 
Ksiądz Henryk (Heinrich) Kienel urodził się w 1822 r. w Oleśnie Śląskim jako syn tamtejszego burmistrza. Na placówkę duszpasterską Wołczyna z siedzibą w Ligocie Wołczyńskiej przybył w dniu 31 sierpnia 1851 r. Placówka ta, oprócz Wołczyna i Ligoty Wołczyńskiej, obejmowała 10 miejscowości (wymienione wyżej). Ostatnią mszę św. celebrował jeszcze w niedzielę 5 grudnia 1852 r. (jego spowiednikiem był ksiądz Galański z Byczyny). Zmarł 7 grudnia 1852 r. na cholerę. Pogrzeb odbył się w Wołczynie 10 grudnia 1852 r. „Niech grób ten po wsze czasy dla wszystkich katolików będzie miejscem błogosławionym” (zapis L.Villaina, przewodniczącego Rady Kościelnej z dnia 19 stycznia 1853 r.).

1852-1857 - Następcą ks. H. Kienela zostaje ks. Henryk Nalepa, który zapoczątkował budowę kościoła w Wołczynie. Zatrudnił też pierwszego nauczyciela - Franza Woituna, gdyż 6 lutego 1855 r. w Wołczynie otworzono Katolicką Szkołę Rodzinną dla dzieci katolickich. Za kadencji ks. Nalepy przybył do parafii Bogumił Szoltysek, sołtys dziedziczny Markotowa Dużego, wielki zwolennik budowy kościoła i szkoły w Wołczynie (istniała fundacja jego imienia).
 W październiku 1856 r. ks. H. Nalepa wystąpił do księcia-biskupa wrocławskiego z planem budowy kościoła w Wołczynie. W lipcu 1857 r. ks. Nalepa zostaje przeniesiony na Górny Śląsk. Po nim proboszczem i jednocześnie budowniczym kościoła pw. Niepokalanego Poczęcia NMP („czerwonego”) został ks. Leopold Nerlich. Był kaznodzieją, który głosił kazania w sąsiednich parafiach a nawet na Górze św. Anny. Wszędzie tam zbierał dobrowolne datki, przeznaczając je na budowę kościoła.

20.09.1857 - Katolicka placówka duszpasterska w Wołczynie staje się samodzielną parafią (notatki z protokołów Rady Parafialnej).

25.10.1859 - Książę-biskup z Wrocławia wydaje decyzję budowy kościoła w Wołczynie, plan zatwierdzono już 26 maja 1857 r.

19.11.1859 - W dniu św. Elżbiety położono kamień węgielny pod kościół. Budowę rozpoczęto według planu i pod kierownictwem znanego architekta wrocławskiego Alexisa Langera, mistrza budowlanego z Kłodzka, budowniczego, m.in. kościoła św. Michała we Wrocławiu, Kościoła Mariackiego w Katowicach, kościoła parafialnego w Bielawie na Dolnym Śląsku oraz kościoła w Tułach, powiat Olesno Śląskie (pierwszy plan budowy kościoła katolickiego w Wołczynie został opracowany przez Johanna Schwarza, mistrza budowlanego z Opola, który nie został zaakceptowany przez księcia biskupa wrocławskiego).

1859-1861 - Trwa budowa kościoła przy ul. Zamkowej (obecnie ul. Kościelna). Prowadził ją mistrz budowlany i radny z Wołczyna Deditius, natomiast prace ciesielskie wykonywał mistrz ciesielski, również z Wołczyna, A. Hoppe. 
Największymi (najbardziej znaczącymi) darczyńcami i dobrodziejami w tym czasie byli: 
- Daniel Bierwagen (zmarł 25 czerwca 1868 r.) długoletni burmistrz Wołczyna. Pokrył on też dużą część kosztów budowy nowej wieży kościelnej obecnego kościoła św. Teresy.
- Wspominamy już wyżej Bogumił Szoltysek (zmarł 28 lipca 1860 r. w Wołczynie). 
- Józef Ogórek (istniała fundacja jego imienia). Bliższych danych o jego osobie, w chwili obecnej, brak.

9.06.1861 - Książę-biskup z Wrocławia, Henryk Foerster w niedzielę poświęca wybudowany kościół. Już rok wcześniej 28 lipca 1860 r. pierwszy raz zabrzmiały dzwony tej świątyni. Działo się to podczas pogrzebu B. Szoltyska, który jak wcześniej wspomniano, był wielkim zwolennikiem budowy kościoła. Koszt budowy kościoła i plebanii (wybudowanej przez proboszcza ks. Nerlicha w 1862 r.) wyniósł 30 000 talarów. Po kilku dniach gwałtowna burza uszkadza okna i ambonę nowo wybudowanej świątyni.

3.06.1862 - Kościół otrzymał miano „parafialnego”.

13.06.1862 - Książę-biskup Henryk Foerster podpisał akt erekcyjny. W Wołczynie powstaje parafia katolicka (fakt ten potwierdzono oficjalnie kopią aktu erekcyjnego z 13 czerwca 1862 r.)

1865-1866 - Ksiądz proboszcz - ks. H. Nerlich, prowadzi budowę szkoły katolickiej w Wąsicach.

1867 - Parafię wołczyńską opuszcza ks. Nerlich, odchodzi do Krzyżowic k. Raciborza, a stamtąd w 1882 r. przechodzi do Piekar i tam buduje Kalwarię. W Wołczynie przebywał od 2 lipca 1857 r. Zmarł w Piekarach Śląskich 20 lipca 1895 r. 


1867-1945 Po odejściu ks. Leopolda Nerlicha proboszczem w Wołczynie zostaje ks. Anton Reimann, który sprawuje tę funkcję w latach 1867-1888 (brak informacji o jego działalności w tym okresie). W 1888 ks. Reimann zostaje przeniesiony na stanowisko dziekana w Namysłowie. Od 28 listopada 1888 parafię wołczyńską obejmuje ks. Antoni Cyran. Podczas jego kadencji został pomalowany i odnowiony kościół parafialny, dobudowano nowe wejście na chór organowy, istniejące do dzisiaj. Niestety, choroba uniemożliwiła mu dalsze działania. Ks. A. Cyran zmarł we Wrocławiu w 1902 r., pochowano go w Bytomiu. Podczas choroby proboszcza zastępstwo przyjmuje ks. Hermann Fiebig. W październiku 1903 r. zmienia go ks. Karol Brysch, zarządza parafią do kwietnia 1911 r. Od kwietnia do października 1911, na krótko, proboszczem zostaje ks. Emil (prawdopodobnie takie imię) Laska. 

W październiku 1911 parafię obejmuje ks. Franciszek Drozdek, który słynął z wielkiego patriotyzmu. Ksiądz Drozdek zarządza wołczyńską parafią do końca 1922 r. Opuszcza Wołczyn, a na jego miejsce przychodzi ks. Maksymilian Sauer z Miasteczka Śląskiego. Urząd proboszcza przejął 3 stycznia 1923 r. Za jego kadencji zainstalowano na wieży kościoła trzy dzwony w miejsce zabranych na cele wojenne (przetopiono je) w 1917 r. Następnie ks. Sauer buduje nową, obszerniejszą zakrystię i instaluje w latach 1931-32 ogrzewanie kościoła oraz witraże Serca Bożego i św. Franciszka. Następnie dobudowuje do plebanii salę z piętrem (salę katechetyczną). W 1941 r. kupuje nowe (istniejące do dziś) organy, dokupuje działki ogrodowe i powiększa ogród wokół plebanii. Jesienią 1944 r. władze niemieckie demontują w kościele NMP 2 dzwony z przeznaczeniem na cele wojenne. Są one międzyskładowane w tartaku A. Runkela przy ul. Dworcowej (obecny plac przedszkola). 

Na początku 1945 r. byli robotnicy przymusowi Wołczyna wykupują je za wódkę od Rosjan i wywożą je w strony rodzinne do Mieleszyna koło Opatowa. Stamtąd prawdopodobnie przekazano je dalej. Należy wspomnieć, że do czerwca 1939 r. wszelkie poranne nabożeństwa odbywały się w języku polskim, natomiast w godzinach popołudniowych w języku niemieckim. Wszyscy wołczyńscy księża znali i używali języka polskiego, czasem była to gwara śląska. Biskupi wrocławscy też znali i używali język polski. Mieszkańcy Wołczyna byli bardzo tolerancyjni pod względem religijnym. Do roku 1945 większość stanowili ewangelicy, następnie katolicy i staroluteranie, w niektórych okresach więcej było osób wyznania mojżeszowego niż katolików.

1945 - W styczniu 1945 r. przybywają do Wołczyna pierwsi osadnicy z różnych stron Polski, wśród nich były rodziny robotników przymusowych. 4 maja 1945 r. przyjeżdżają do Wołczyna pierwsi przesiedleńcy ze Wschodu, natomiast 16 czerwca 1945 r. przybywa również ze Wschodu (z Rokitna), ks. Karol Folt, który zajął ewangelicki kościół, obecnie św. Teresy.

1948 - Po objęciu parafii przez Zakon Kapucynów Prowincji Krakowskiej pierwszym jej administratorem został o. Seweryn Krypel, wikarym o. Romuald Szczałba (przybył do Wołczyna w grudniu 1947 r.), prefektem katechetą o. Józef Borowy. Ojciec Romuald administrował równocześnie parafię w Krzywiczynach. Parafia składała się wówczas, jak mówią źródła historyczne, z nielicznych autochtonów i Polaków przesiedlonych ze wschodnich rubieży Polski, zwłaszcza z Rokitna i okolic. Do parafii należały: Brzezinki, Brynica, Ligota Wołczyńska, Wąsice i Krzywiczyny, kościoły w Wołczynie: Matki Bożej i św. Teresy jak również kaplica w szpitalu św. Józefa. 
1950 – Proboszczem zostaje o. Ludwik Antoni Żołnierczyk, który sprawuje tę funkcję do 1958 r.

1955 - Sąd przyznaje ostatecznie kościół św. Teresy katolickiej społeczności Wołczyna.

1957 - O. Józef Borowy rozpoczyna nauczanie religii w szkole

1958 – Proboszczem zostaje o. Tytus Gorczyca. Obowiązek ten pełni do grudnia 1959 r. 

1959 - Wykonano polichromię w kościele parafialnym pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia NMP. Założono Sodalicje Mariańskie. Przeprowadzono liczne rekolekcje dla pogłębienia życia religijnego. Obsługiwano także poprotestancki, barokowy kościół pod wezwaniem św. Teresy, drewniany kościółek barokowy pw. Narodzenia NMP z XVI w. we wsi Brzezinki i kilka innych.

1959 - Długoletnim proboszczem, bo aż do 1973 r. zostaje o. Erazm Kandefer. W tym czasie na miejscu garażu postawiono trzy salki katechetyczne. W 1963 r. odmalowano kościół św. Teresy, przeprowadzono kapitalny remont zabytkowego kościółka i ogrodzenia kościelnego w Brzezinkach, ogrodzono cmentarze w Wąsicach i Brzezinkach. Założono chodniki procesyjne wokół kościołów św. Teresy i Matki Bożej oraz położono posadzkę marmurową w kościele parafialnym i przeprowadzono odgrzybianie kościoła św. Teresy.

1973 - Proboszczem parafii zostaje o. Czesław Wrona i sprawuje tę funkcję do lipca 1979 r.

1979 - Kolejnym proboszczem zostaje o. Elizeusz Martynów – budowniczy kościoła w Wąsicach. 

1985 - Proboszczem w Wołczynie zostaje o. Stanisław Żmuda.

1991 - Parafię obejmuje o. Andrzej Sośniak.

1997 - Proboszczem parafii zostaje o. Tomasz Krawczyk.


2003 - parafię obejmuje o. Artur Pokrzywa. 

2008 - Proboszczem parafii zostaje br. Waldemar Korba.

2014 - Parafię obejmuje br. Bogdan Kordek.


2017 - Proboszczem parafii zostaje br. Rafał Tański.


Przedstawione fakty zostały opracowane w oparciu o istniejące, oryginalne materiały archiwalne.

Materiały zebrał i opracował: Jerzy Kuras

Opracowanie: Czesława Zabłocka

Możesz wspomóc naszą parafię darowizną

Dziękujemy!

Nasz adres

  • Parafia Niepokalanego Poczęcia NMP - Bracia Kapucyni
  • ul. Kościelna 2, 46-250 Wołczyn
  • tel. +48 77 418 85 10
  • e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
  • numer konta: BS Wołczyn 70 8876 0009 0018 6267 2000 0001

Dziękujemy

  • Za wszelką pomoc duchową i materialną z serca dziękujemy. Codziennie modlimy się za tych, którzy nam dobrze czynią. Ponadto każdy brat kapłan raz w miesiącu sprawuje mszę świętą w intencji dobrodziejów.
    Bóg zapłać Wam za wszelkie dobro!

Modlitwa za dobrodziejów

  • Racz, Panie, nagrodzić życiem wiecznym wszystkich, którzy nam dobrze czynią dla imienia Twego. Amen.
Top
Ta strona używa plików cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień cookies w przeglądarce. Więcej szczegółów…